Ademlikten Adamlığa, insanın kalbine dönmesini daha sert, daha köklü ve daha varoluşsal bir düzleme taşır. Kalp işçiliği, haz ve hız çağı, kalbin fetvası, sevmeyi bilmiyoruz, kendini tutabilmek ve köksüz ağaç meyve vermez gibi başlıklar, modern çağda bilginin çoğalmasına rağmen karakterin neden derinleşemediğini gösterir.

Bu kitap, kalbini işlemeyen, niyetini terbiye etmeyen, sevgisini sorumluluğa dö­nüş­tür­me­yen ve konuştuğu kadar yaşamayan insanın ne kadar kültür biriktirirse biriktirsin hakiki anlamda olgunlaşamayacağını hatırlatır.

Yürek Ülkesi, bu büyük yapının kalp kapısını açan ilk eşik gibidir. İnsan burada yalnızca akleden bir varlık olarak değil, yüreğiyle akletmesi gereken, algı kapılarını temizlemedikçe hakikatin sesini duyamayacak ve dışarıyı yorumlamaktan kendisine uğramaya fırsat bulamayan bir varlık olarak ele alınır.

Kitap, insanın kendi iç ülkesinin ne kadar harap, ne kadar gürültülü, ne kadar dağınık ve ne kadar bakımsız bırakıldığını gösterir; huzur veren değil önce sarsan, rahatlatan değil önce mahcup eden sahici bir başlangıç kurar.

İnsan İnsana Emanettir, bu ahlâk omurgasını doğrudan toplumsal sorumluluk alanına indirir. İnsan burada yalnızca kendi ruhunu kurtarmaya çalışan bir birey olarak değil; başkasının yüküne omuz vermekle sorumlu, kendisine verilen her imkânı emanet olarak taşımak zorunda olan bir varlık olarak resmedilir.

Bir valiz, bir burs, bir doğalgaz faturası, bir yoksul tebessümü, bir okul ziyareti ve bir çocuğun omzuna konan el; burada basit ayrıntılar değil, insanın kendi kurtuluşunu başkasının hayatına değerek aradığı ahlâkî sahnelerdir.

Diriliş, yalnızca köy, yoksulluk, töre, okul ve öğretmenlik mesuliyeti üzerine kurulmuş bir roman değildir; bir çocuğun kaderi kırılırken iyiliğin ne kadar yalnız kalabildiğini ve bir insanın başka bir insanın hayatına omuz vermesinin ne kadar pahalı fakat vazgeçilmez olduğunu gösteren derin bir vicdan romanıdır.

Bu romanda okur, doğrunun geciktiğinde nasıl bir hayatı mahvettiğini, bir çocuğun omzuna nelerin yıkıldığını ve insanın başkasının acısı karşısında ne kadar insan kalabildiğini görür.

Geceye Bir Güneş Çizdim, vicdan çizgisini daha büyük bir yangının içine taşır; annesizlik, yetimlik, savaş, muhacirlik, kırılmış aileler ve çocuk ruhuna çöken ağır karanlık, burada sadece bir olay örgüsü değil, insanlığın yüzüne tutulmuş büyük bir ayna hâline gelir.

Bu roman, başkasının karanlığı karşısında insanın kendi iç ışığını koruyup koruyamadığını, bir yetimin başını okşamak için daha neyi beklediğini ve merhametin geciktiğinde nasıl ağırlaştığını sorar.

Kerb-ü-Belâ 1. Cilt — Ya biat ya ölüm, hakikatin ilk büyük eşikte siyasal baskı karşısında neden geri çekilmediğini ve Hz. Hüseyin’in tavrının neden sadece kişisel değil, ümmetin kaderini belirleyen bir ahlâk duruşu olduğunu gösterir.

Burada biat, sıradan bir idari bağlılık değil; nübüvvet çizgisinin mülk sevdasına teslim edilmesi, sözün namusunun kirletilmesi ve Nebevî emanetin siyasal tahakküme razı edilmesi anlamına gelen büyük bir eşiktir.

Kerb-ü-Belâ 2. Cilt — İhanetin Şifreleri, Kerbelâ’yı mümkün kılan iç çürümeyi, mektup yazan ama yürümeyen kalabalıkları, bedel anında hakikati değil korkuyu seçen insanları ve pasif iyiliğin nasıl büyük bir suç ortaklığına dö­nü­şe­bil­diğini anlatır.

Bu cilt, Kerbelâ’yı yalnızca zalimlerin cesaretiyle değil, iyiliğin korkaklığıyla, gecikenlerin vebaliyle ve sevginin sadakate dö­nüş­me­yi­şiyle birlikte anlamaya çağırır.

Kerb-ü-Belâ 3. Cilt — Susuzluğun Feryadı, merhametin geri çekildiği, susuzluğun yalnızca bedeni değil ümmetin vicdanını da ele verdiği nihai eşiği gösterir.

Bu üç cilt birlikte okunduğunda Kerbelâ, yalnızca tarihin en büyük trajedilerinden biri olarak kalmaz; hak ile batıl, sadakat ile menfaat, nübüvvet ile saltanat, merhamet ile taşlaşma arasındaki çağlar üstü büyük ayrımın diri ölçüsüne dö­nü­şür.

Galiba Yanlış Anladık 1. Cilt, din adına kurduğumuz dili ve o dilin hayata ne kadar can verip ne kadarını boğduğunu sorgulayan setin en sert halkalarından biridir. Burada mesele inançsızlık değil; inandığını söyleyen fakat inancın ruhunu kaybetmiş bir insanlık hâlidir.

İbadetlerimiz kime hayat veriyor, hayata kıldırılan namaz, beş yıldızlı dindarlığımız ve Müslümanlık kaliteye mecbur olmaktır gibi damarlar, suretin sîretin yerini nasıl alabildiğini gösterir.

Galiba Yanlış Anladık 2. Cilt, ilk ciltte açılan ibadet, ahlâk, suret-sîret, sosyal adalet ve merhamet sorgusunu; boşanma, çok eşlilik, zina, tövbe, kürtaj, hayız, ibadet, miras, tanıklık, örtünme ve kadına dair hükümler üzerinden daha somut bir zemine taşır.

Bu iki kitap birlikte okunduğunda okur şunu görür: Dini inkâr etmek kadar, onu hayattan eksiltmek de büyük bir kayıptır.

Hz. Havva’dan Günümüze Kadın 1. Cilt, insanın ve kadının yaratılışından başlayarak kadının tarih boyunca maruz kaldığı anlam kaymalarını, Kur’an’ın kadınla ilgili hükümlerini, aileyi, evliliği ve kadın hukukunu geniş bir tarihsel ve kavramsal alan içinde ele alır.

Bu cilt, kadın meselesini slogan düzeyinde değil; vahyin adaleti, irade, hukukî ehliyet, aile yapısı, yorum krizi ve medeniyet tasavvuru düzeyinde düşünmeye çağırır.

Hz. Havva’dan Günümüze Kadın 2. Cilt, daha hassas sahalara iner; boşanma, talâk, kadının boşanma hakkı, çok eşlilik, cariyelik, zina, tövbe, kürtaj, hayız, mescide giriş, miras, kadınları dövme meselesi, tanıklık ve örtünme gibi başlıkları Kur’an merkezli bir bakışla yeniden tartıya çıkarır.

Bu iki cildi güçlü yapan şey, kadını savunmacı ve sloganvari bir dille değil; doğrudan vahyin adaleti, hukukî ehliyet, irade, taraf olma, insan onuru ve yorumun sınırları üzerinden konuşmasıdır.