Kitabın ilk büyük meselesi, elimizde çoğalan şeylerle içimizde eksilen anlam arasındaki derin uçurumdur. İnsan, modern dünyada daha çok şeye ulaşabiliyor, daha hızlı haberleşebiliyor, daha fazla bilgiye temas edebiliyor, daha çok seçenek arasında tercih yapabiliyor, daha kolay tüketebiliyor, daha fazla görünür olabiliyor ve hayatını daha ayrıntılı biçimde planlayabiliyor; fakat bütün bu çoğalma, eğer insanın kalbini genişletmiyor, merhametini artırmıyor, sabrını derinleştirmiyor, ahlâkını inceltmiyor ve varlık sebebiyle bağını kuvvetlendirmiyorsa, bir müddet sonra insanın içindeki boşluğu örten parlak bir perdeye dönüşüyor.

Kitabın ikinci ana meselesi, hızın insanı hayata yetiş­tirirken kendisinden uzaklaştırmasıdır. Çağ, insana sürekli yetişmesini, üretmesini, cevap vermesini, görünmesini, karar almasını, kendisini güncellemesini, fırsat kaçırmamasını ve durmadan hareket hâlinde kalmasını öğütlüyor; fakat insan bu hareketin içinde ne yaşadığını, neyi niçin istediğini, hangi kaybın yasını tutamadığını, hangi ilişkinin hakkını veremediğini, hangi yorgunluğun altında ezildiğini ve hangi iç sorudan kaçtığını çoğu zaman fark edemiyor.

Kitabın üçüncü meselesi, kontrol arzusunun güvenlik değil, çoğu zaman ruhsal bir daralma üretmesidir. İnsan, belirsizlikten korktuğu için hayatını daha sıkı planlamak, ilişkilerini daha fazla denetlemek, geleceği daha kesin hesaplamak, kayıpları önceden engellemek ve her ihtimale karşı kendisini korumak istiyor; fakat her şeyi kontrol etmeye çalışan insan, zamanla kontrol edemediği her şeyden korkmaya başlayan bir varlığa dönüşüyor. Böylece tedbir, tevekkülle dengelenmediği zaman insanı olgun­laştıran bir sorum­luluk olmaktan çıkıp ruhu daraltan bir alarm hâline geliyor.

Kitabın dördüncü meselesi, başarı baskısının insanı büyütmek yerine tüketebilmesidir. Eser, çalışmayı, üretmeyi, emek vermeyi ve ortaya değerli işler koymayı küçümsemez; fakat başarının insanın ahlâkî ölçüsünden, merhametinden, ailesine ve topluma karşı sorum­luluğundan, kendi kalbine karşı dürüstlüğünden ayrıldığında, insanı huzura değil sürekli daha fazlasını ispat etmeye zorlayan bir yorgunluk düzenine dönüştüğünü gösterir.

Kitabın beşinci meselesi, kaybetme korkusunun insanı elde ettiklerinin bekçisine çevirmesidir. İnsan, sahip olduklarını emanet değil mülk gibi görmeye başladığında, onları şükürle taşımak yerine endişeyle korumaya çalışır; makamını, ilişkisini, itibarını, konforunu, görü­nürlüğünü, gelirini, alıştığı düzeni ve başkalarının gözündeki yerini kaybetmekten korktukça, hayatın kendisi yaşanacak bir emanet olmaktan çıkar ve sürekli korunması gereken bir kaleye dönüşür.

Kitabın altıncı meselesi, insanın dışarıda kurduğu görüntüyle içerideki hakikati arasındaki mesafedir. Modern insan, çoğu zaman dış görünüşünü düzenlemeyi, imajını korumayı, kusursuz görünmeyi, beğenilmeyi, etkili durmayı ve güçlü görünmeyi iç terbiyeden daha hızlı, daha görünür ve daha ödüllendirici buluyor; fakat kitap, insanın gerçekten kim olduğunun en çok kalabalıklar çekildiğinde, alkış sustuğunda, ekran kapandığında, tanıklar dağıldığında ve kişi kendi tenhasında kendi hakikatiyle baş başa kaldığında ortaya çıktığını hatırlatıyor.

Eser, “Çağın İnsanı” başlığıyla modern insanın genel ruh hâlini yoklayarak başlıyor ve ardından “Elimiz Dolu, İçimiz Eksik” başlığıyla kitabın merkez cümlesini derinleştiriyor. “İçinden Uzaklaşan İnsan”, “Kendimizden Kaçıyoruz” ve “İçimizdeki Gedik” gibi bölümler, insanın dışarıda çoğalan hayatının içeride nasıl eksildiğini, insanın kendi iç sesinden nasıl uzaklaştığını ve modern dünyanın bu kaçışı nasıl kolaylaştırdığını anlatıyor.

“Metrekareye Sıkışmış Ruhlar” ve “Gerçekten Evin Var mı?” başlıkları, ev, mekân, konfor ve iç huzur arasındaki farkı düşündürüyor; çünkü bir insanın yaşayacak bir mekâna sahip olması, her zaman sığınacak bir iç yuvaya sahip olduğu anlamına gelmiyor. İnsan, eşyalarla dolu bir evde yaşayabilir, fakat o evde kalbini dinlendirecek, ruhunu toparlayacak, ilişkilerini sahici biçimde onaracak ve kendi iç dünyasına dönebilecek bir iklim bulamayabilir.

“Kontrol Vehminin Kuruttuğu Hayatlar”, “Beklentilerimizin Gölgesinde Ertelenen Hayat” ve “Yarına Ertelenen İnsan” bölümleri, insanın hayatı yaşamak yerine sürekli güvenceye almaya çalışmasını, bugünü sürekli yarının ihtimallerine feda etmesini ve ömrünü ertelemelerle tüketmesini ele alıyor. Bu bölümlerde insan, hayatını planlayan akıllı bir varlık olarak değil, planlarının içinde nefes alamayan yorgun bir varlık olarak görünür hâle geliyor.

“Gündemin Eskittiği Ömür”, “Vaktin Çocuğu Olmak”, “Kısayol Çağı”, “Savruluyoruz”, “Göçebe Zihinler” ve “Yön Duygusu” bölümleri, dikkat dağınıklığı, gündem tüketimi, hız, kestirme arayışı, fikrî savruluş ve istikamet kaybı üzerinde yoğunlaşıyor. Bu bölümlerde kitap, modern insanın yalnız bilgisizliğini değil, çok şey bildiği hâlde neyi nereye koyacağını bilemeyen zihinsel dağınıklığını da tartışıyor.

“Hayatın Dengesi”, “Alışkanlığın Karanlık Yüzü”, “Aklını Bir Eşiğe Bırakanların Hikâyesi” ve “Ciddiyet, Şuurun Son Sığınağıdır” başlıkları, insanın hayatı ciddiye alma biçimini, alışkanlıkların insanı nasıl uyuşturduğunu, aklın devre dışı bırakıldığı yerlerde insanın nasıl savrulduğunu ve ciddiyetin yalnız resmiyet değil, insanın kendisine, ömrüne, emanetine ve sorum­luluğuna gösterdiği saygı olduğunu işliyor.

Son bölümlerde yer alan “Başarabildik Diyebilmenin Ağır Bedeli”, “Kazanma İhtirasından Kaybetme Korkusuna”, “Cam Fanusun İçinde Büyüyen Kibir”, “Kendine Kör” ve “Tek Başınayken Kimsin?” başlıkları ise kitabın en yoğun muhasebe alanını kuruyor. Bu bölümlerde insanın başarıyla, hırsla, kayıpla, kibirle, kendini görme körlüğüyle ve tenhadaki hakikatiyle ilişkisi ele alınıyor; okur, dışarıdan güçlü görünmenin içeride sahici olmakla aynı şey olmadığını, insanın en çok da kimse bakmadığında kim olduğunu sorgulamak zorunda kaldığını hissediyor.