Kerb-ü-Belâ – 3. Cilt, yalnızca Ker­belâ’ya varılmış olmasının ardından başlayan ku­şatmayı anlatan bir eser değildir; o, hakikatin artık bütün çıkış yolları kapatılmış halde susuzluğa mahkûm edildiği, mer­ha­metin göz göre göre boğulduğu ve insanlığın kendi vicdan aynasına bakamayacak kadar karardığı son eşiği anlatan ağır, yakıcı ve sarsıcı bir yüzleşme metnidir. “Susuzluğun Feryadı” alt başlığı, bu cildin yükünü yalnızca tarihî bir hadisenin dış şartlarına değil, aynı zamanda insan ruhunun ve ümmet bilincinin içine çöken büyük kuraklığa da bağlamaktadır; çünkü burada susuz kalan yalnızca bedenler değildir, susuz bırakılan aynı zamanda adalettir, sadakattir, emanet şuurudur, ümmetin ortak hafızasıdır ve Alemlere rahmet olarak gönderilmiş kutlu elçinin hatırası karşısında titremesi gereken vic­danın ta kendisidir.

Bu cildin asıl sarsıcılığı, su­suz­luğu sıradan bir savaş tedbiri gibi değil, insanın kendi özüne karşı açtığı savaşın en çıplak biçimi olarak göstermesinde belirir. Çünkü bir düşmana su vermemek ile, peygamber torununun çadırında bulunan çocukların dudakları kururken, annelerin kırbaların dibinde kalmış son damlaları saklamaya çalıştığını göre göre akarsuyun önüne set çekmek aynı şey değildir. Burada zulüm, yalnızca öldürme iradesi değildir; burada zulüm, yaşamı sürdüren rahmeti bilinçli biçimde geri çekmek, mer­ha­meti siyasal itaate bağlamak ve nimeti baskı aracına dönüştürmektir. İşte bu yüzden Kerb-ü-Belâ – 3. Cilt, suyun kesildiği yerde yalnızca fiziki bir mahrumiyet değil, ahlâkın ve insanlığın da açıkça iflas ettiğini hissettiren çok katmanlı bir okuma sunmaktadır.

Eserde su­suz­luk, tek boyutlu bir acı olarak kalmaz; bilakis giderek büyüyen bir metafora dönüşür. Bir yanda çadırlarda güneşin altında kavrulan çocuklar, kuruyan dudaklar, kırbaların dibine çökmüş çaresizlik ve anne yüreğinde büyüyen yangın vardır; öte yanda bu manzarayı göre göre taşlaşan, insanî duygularını dünya sevgisine ve itaate kurban eden, sayıca çok ama ruhça çökmüş bir kalabalık durmaktadır. Bu nedenle bu cilt, su­suz­luğu yalnızca çöl ortasında yaşanan bedensel bir yıkım olarak değil; rahmeti unutan siyasal aklın, hakikatin karşısında kararan vic­danın ve insanın masumiyete karşı ne kadar vahşileşebileceğinin en açık delili olarak ele alır.

Kitabın en derin damarlarından biri de, Fırat’ın yalnızca coğrafi bir nehir değil, engellenmiş rahmetin ve gasp edilmiş mer­ha­metin sembolü hâline gelmesidir. Çünkü Fırat burada akması gerekirken tutulmuş rahmetin, hakkı olana ulaşması gerekirken gücün emrine verilmiş nimetin adıdır. Suyun önüne çekilen set, gerçekte yalnızca nehrin önüne çekilmiş bir set değildir; o set, adaletin, kardeşliğin, ümmet olma iddiasının ve Nebevî emanete sadakatin de önüne çekilmiş görünmez bir duvar gibidir. Bu nedenle eser, Ker­belâ’daki su­suz­luğu okurken, okuru ister istemez şu ağır hakikate götürür: Bir ümmetin asıl çölü, coğrafyada değil, vicdanda başlar.

Bu ciltte Hz. Hüseyin’in dirayeti de yalnızca tarihî bir kahramanlık çizgisi içinde resmedilmez. Tam tersine, onun büyüklüğü tam da bu ku­şatma ve su­suz­luk altında daha görünür hâle gelir. İki bin kişilik yeni ordunun gelişi onu korkutmamaktadır; onu asıl yaralayan, çocukların kuruyan boğazları, çadırlara çöken su­suz­luk, masumların dayanılmaz bekleyişidir. Bu yüzden eser, Hz. Hüseyin’i yalnızca kıyama kalkmış bir lider gibi değil; emanetin yükünü kendi canından önceleyen, çocukların su­suz­luğunu kendi ölümünden daha ağır taşıyan, ku­şatma altında bile vakarını kaybetmeyen büyük bir ahlâk insanı olarak önümüze koymaktadır. Bu tavır, kitabı kuru bir tarih anlatısından çıkarıp daha büyük bir vicdan metnine dönüştürmektedir.

Kerb-ü-Belâ – 3. Cilt, aynı zamanda okuru şu sert gerçekle yüzleştirir: Ker­belâ’daki en büyük kırılmalardan biri, zulmün vahşetinden çok, mer­ha­met­siz­liğin sı­ra­dan­laş­mış olmasıdır. Çocukların eski canlılığından eser kalmadığı, güneşin rahmet değil işkence gibi çöktüğü, masumların su­suz­luktan titrediği bu tabloda, karşı tarafta bulunanların buna alışmış bir soğukkanlılıkla davranabilmesi, kötülüğün ulaştığı en ürkütücü aşamayı gösterir. Çünkü bir insanın içinde kötülük bulunması kadar, o kötülüğün artık kendisine korkunç görünmemesi de büyük bir çürümedir. İşte eser burada, tarihî bir sahnenin içine sıkışıp kalmaz; insanın kötülüğe alışma kapasitesini, zalimliğin nasıl kanıksanabildiğini ve böylece büyük cinayetlerin nasıl nor­mal­leş­tiğini de görünür kılar.

Bu cildin asıl ağırlaştırıcı taraflarından biri de, Ker­belâ’yı yalnızca geçmişte yaşanmış bir su­suz­luk olarak bırakmamasıdır. Çünkü kitap, okuru fark ettirmeden kendi çağının içine geri döndürür ve şu soruyu sordurur: Bugün bizim içimizde hangi Fırat kurudu? Hangi merhamet yolu menfaat uğruna kapatıldı, hangi hakikat yalnız bırakıldı, hangi mazlum seyredildi, hangi çocukların çığlığı kısa bir haber kadar sürüp sonra unutuldu? Bu soru, eserin bütün ağırlığını bugüne taşıyan ana damardır. Ker­belâ burada artık yalnızca tarihin değil, bugünün de meselesidir; çünkü suyu kesilen her hakikat, kuşatılan her masumiyet ve görmezden gelinen her vicdan çağrısı, yeni bir Ker­belâ ihtimalini içinde taşımaktadır.

Eserdeki bir başka büyük derinlik, Hüseynî meşrep olmanın ne demek olduğunu yalnızca tarihî sevgi yahut duygusal bağlılık üzerinden değil, karakter ve sadakat üzerinden düşündürmesidir. Hz. Hüseyin’e muhabbet elbette önemlidir; adı anıldığında gözlerin nemlenmesi, Muharrem günlerinde su içerken içe çöken sızı kıymetlidir; fakat bu eser bize açıkça hissettirir ki bunların hiçbiri tek başına yeterli değildir. Hüseynî meşrep olmak, haklı olduğunda geri çekilmemek, düşmanına bile zulmetmemek, çocuklarının su­suz­luğuna rağmen haktan taviz vermemek, ku­şatma altında bile vakarını bozmamak ve hakikati bedeli ne olursa olsun savunabilmektir. Bu yüzden kitap, okuru sadece bir tarihsel sadakatle değil, kendi ahlâkını tartacağı daha ağır bir terazinin karşısına çıkarır.

Bu ciltte annelerin, çocukların, kırbaların, çadırların ve su­suz­luğun etrafında büyüyen acı, Ker­belâ’yı sıradan bir siyasî hesaplaşmanın ötesine taşır. Çünkü burada iki güç merkezinin savaşı değil, gücün masumiyete saldırısı, sayının asaleti ku­şatması, düzenin hakikati boğmaya çalışması ve dünya sevgisinin rahmeti kurutması vardır. İşte bu yüzden “Susuzluğun Feryadı”, sadece bir tarih cildinin adı değil; insanlığın en temel sınavlarından birinde kaybettiği şeyi hatırlatan büyük bir semboldür. Eser, okurun ruhunda yalnızca hüzün değil, aynı zamanda utanç, öfke, iç sızısı ve büyük bir mahcubiyet de bırakır; çünkü bir bebeğin su­suz­luğunu okuyan insan, yalnızca geçmişi değil, kendi çağında görüp de sustuğu su­suz­lukları da hatırlamaya başlar.

Sonuç olarak Kerb-ü-Belâ – 3. Cilt, Ker­belâ’yı su­suz­luk üzerinden okuyarak yalnızca bir tarihî trajediyi değil, bir ümmetin vic­danında başlayan kuraklığı, mer­ha­metin nasıl geri çekildiğini, rahmetin nasıl siyasal bir ku­şatma aracına dönüştürüldüğünü ve Nebevî emanetin karşısında insanlığın nasıl çözüldüğünü anlatan son derece derin ve sahici bir eserdir. Bu kitap, okurunu sadece geçmişin ağıdıyla bırakmaz; onu bugünün susuz bırakılan hakikatlerine, ku­şa­tılmış vic­danlarına ve kurumuş kalplerine bakmaya zorlar. Ve belki de tam bu yüzden, son sayfa kapandığında elde kalan şey sadece bir tarih bilgisi değil; göğüste dinmeyecek bir yanık, zihinde ağır bir muhasebe ve ruhun derinliklerinde yankılanan şu hakikat olur: Bir ümmetin en korkunç su­suz­luğu, nehirleri tutulduğunda değil, mer­ha­meti kesildiğinde başlar.