Kitabın Künyesi

Kitap Neyi Anlatıyor?

Bu kitap, elinde çok şey bulunan fakat içinde bir şeylerin eksildiğini hisseden insanın hikâyesini anlatıyor; takvimleri dolu, ekranları açık, gündemleri yoğun, hedefleri büyük, planları ayrıntılı, imkânları geçmiş nesillerle kıyaslanmayacak kadar geniş olduğu hâlde, kendi kalbinin en sade sorularına cevap vermekte zorlanan modern insanın ruh haritasını inceliyor.

Kitap, insanın yalnız neye sahip olduğunu değil, sahip olduklarının onu neye dö­nüş­tür­dü­ğü­nü soruyor; yalnız nereye yetiştiğini değil, yetişmeye çalışırken neyi geride bıraktığını yokluyor; yalnız ne kadar başarılı olduğunu değil, başarırken kalbinde neyi ko­ru­ya­bil­di­ği­ni araştırıyor; yalnız hayatını ne kadar kontrol ettiğini değil, kontrol edemediği şeyler karşısında hangi teslimiyet terbiyesini ta­şı­ya­bil­di­ği­ni gündeme getiriyor.

Bu yönüyle eser, dışarıdan bakıldığında düzenli, çalışkan, başarılı, görünür, etkili ve güçlü görünen insanın içeride taşıdığı dağınıklığa eğiliyor. Çünkü modern insanın en büyük çelişkilerinden biri, dış dünyada her şeyi dü­zen­le­me­ye çalışırken iç dünyasını ihmal etmesi, hayatı yönetmeye çalışırken kendisini duyamaması, başarıyı büyütürken huzuru küçültmesi, gö­rü­nür­lü­ğü artırırken mah­re­mi­ye­ti­ni zayıflatması, bilgiye erişirken hikmeti kaybetmesi ve iletişim imkânları çoğaldıkça sahici temas kabiliyetinin azalmasıdır.

Konforlu Cehennemler, insanın yaşadığı çağla kavgasını yalnız dış şartlar üzerinden değil, insanın kendi nefsindeki, korkularındaki, arzularındaki, kıyas zaafındaki, görünme ihtiyacındaki, kaybetme endişesindeki ve sürekli daha fazlasına yetişme telaşındaki iç kırılmalar üzerinden okur. Bu yüzden kitapta çağ eleştirisi ile insanın kendi iç mu­ha­se­be­si birbirinden kopmaz; hız, yalnız dış dünyanın hızı değildir, insanın içinden kaçma biçimidir; konfor, yalnız rahatlık değildir, bazen merhameti uyuşturan bir alışkanlıktır; başarı, yalnız emek sonucu değildir, bazen insanın kendi değerini başkalarının alkışına teslim etmesidir; kontrol, yalnız tedbir değildir, bazen tevekkülün yerini alan gizli bir korkudur.

Eserin Ana Meseleleri

Bölüm Omurgası ve Düşünce Akışı

Eser, “Çağın İnsanı” başlığıyla modern insanın genel ruh hâlini yoklayarak başlıyor ve ardından “Elimiz Dolu, İçimiz Eksik” başlığıyla kitabın merkez cümlesini derinleştiriyor. “İçinden Uzaklaşan İnsan”, “Kendimizden Kaçıyoruz” ve “İçimizdeki Gedik” gibi bölümler, insanın dışarıda çoğalan hayatının içeride nasıl eksildiğini, insanın kendi iç sesinden nasıl uzaklaştığını ve modern dünyanın bu kaçışı nasıl ko­lay­laş­tır­dı­ğı­nı anlatıyor.

“Metrekareye Sıkışmış Ruhlar” ve “Gerçekten Evin Var mı?” başlıkları, ev, mekân, konfor ve iç huzur arasındaki farkı düşündürüyor; çünkü bir insanın yaşayacak bir mekâna sahip olması, her zaman sığınacak bir iç yuvaya sahip olduğu anlamına gelmiyor. İnsan, eşyalarla dolu bir evde yaşayabilir, fakat o evde kalbini dinlendirecek, ruhunu toparlayacak, ilişkilerini sahici biçimde onaracak ve kendi iç dünyasına dönebilecek bir iklim bulamayabilir.

“Kontrol Vehminin Kuruttuğu Hayatlar”, “Beklentilerimizin Gölgesinde Ertelenen Hayat” ve “Yarına Ertelenen İnsan” bölümleri, insanın hayatı yaşamak yerine sürekli güvenceye almaya çalışmasını, bugünü sürekli yarının ihtimallerine feda etmesini ve ömrünü ertelemelerle tüketmesini ele alıyor. Bu bölümlerde insan, hayatını planlayan akıllı bir varlık olarak değil, planlarının içinde nefes alamayan yorgun bir varlık olarak görünür hâle geliyor.

“Gündemin Eskittiği Ömür”, “Vaktin Çocuğu Olmak”, “Kısayol Çağı”, “Savruluyoruz”, “Göçebe Zihinler” ve “Yön Duygusu” bölümleri, dikkat dağınıklığı, gündem tüketimi, hız, kestirme arayışı, fikrî savruluş ve istikamet kaybı üzerinde yoğunlaşıyor. Bu bölümlerde kitap, modern insanın yalnız bilgisizliğini değil, çok şey bildiği hâlde neyi nereye koyacağını bilemeyen zihinsel dağınıklığını da tartışıyor.

“Hayatın Dengesi”, “Alışkanlığın Karanlık Yüzü”, “Aklını Bir Eşiğe Bırakanların Hikâyesi” ve “Ciddiyet, Şuurun Son Sığınağıdır” başlıkları, insanın hayatı ciddiye alma biçimini, alışkanlıkların insanı nasıl uyuşturduğunu, aklın devre dışı bırakıldığı yerlerde insanın nasıl savrulduğunu ve ciddiyetin yalnız resmiyet değil, insanın kendisine, ömrüne, emanetine ve so­rum­lu­lu­ğu­na gösterdiği saygı olduğunu işliyor.

Son bölümlerde yer alan “Başarabildik Diyebilmenin Ağır Bedeli”, “Kazanma İhtirasından Kaybetme Korkusuna”, “Cam Fanusun İçinde Büyüyen Kibir”, “Kendine Kör” ve “Tek Başınayken Kimsin?” başlıkları ise kitabın en yoğun mu­ha­se­be alanını kuruyor. Bu bölümlerde insanın başarıyla, hırsla, kayıpla, kibirle, kendini görme körlüğüyle ve tenhadaki hakikatiyle ilişkisi ele alınıyor; okur, dışarıdan güçlü görünmenin içeride sahici olmakla aynı şey olmadığını, insanın en çok da kimse bakmadığında kim olduğunu sorgulamak zorunda kaldığını hissediyor.

Kimler İçin Yazılmış Bir Kitap?

Konforlu Cehennemler — 1. Cilt, modern hayatın hızını, başarı baskısını, kontrol arzusunu, kaybetme korkusunu, konforun uyuşturan tarafını, görünürlüğün insan ruhunda açtığı boşlukları ve insanın kendi iç sesinden uzaklaşmasını dert edinen herkes için yazılmıştır.

Bu kitap, daha çok şeye sahip olduğu hâlde daha huzurlu olamadığını hissedenler, hayatını planladığı hâlde ruhunu toparlayamayanlar, başarıya yaklaştıkça iç sükûnetinden uzaklaşanlar, gündemlerin ve ekranların içinde dikkatini kaybedenler, ilişkilerinde sahici temas arayanlar, gençlerin ve yetişkinlerin çağ baskılarıyla nasıl yorulduğunu anlamak isteyenler, eğitimciler, ebeveynler, okurlar ve kendi iç dünyasına dürüstçe bakmak isteyen herkes için güçlü bir okuma zemini sunar.

Bu eser, çağdan kaçmak isteyenler için değil, çağın içinde insan kalmak isteyenler için yazılmıştır; çünkü asıl mesele dünyadan uzaklaşmak değil, dünyanın içinden geçerken kalbin merkezini, ahlâkın ölçüsünü ve insanın kendisine emanet edilen hayatı kaybetmemesidir.

Okura Ne Katar?

Bu eser, okura kendi hayatındaki hızın, konforun, başarı arzusunun, kontrol ihtiyacının ve kaybetme korkusunun hangi noktalarda insanî derinliği azalttığını fark ettirir. Okur, kitabın sayfaları içinde yalnız çağın sorunlarını değil, kendi içindeki anlaşmaları, kaçışları, ertelemeleri, suskunlukları ve yüzleşmekten çekindiği soruları da görmeye başlar.

Kitap, okura teknolojiden, şehirden, çalışmaktan, üretmekten veya dünyadan uzaklaşmayı değil, bütün bunların içinde kendi merkezini kaybetmemeyi öğretir. Bu yönüyle eser, hayatın içinde kalmayı ama hayatın hızına bütünüyle teslim olmamayı, imkânları kullanmayı ama imkânlara kul olmamayı, başarmayı ama başarıyı insanlık ölçüsünün yerine koymamayı, tedbirli olmayı ama kontrol korkusuyla tevekkülü kurutmamayı hatırlatır.

Elimiz Dolu, İçimiz Eksik, okura yalnız düşünsel bir değerlendirme değil, kendi kalbini yeniden yoklayabileceği sahici bir iç mu­ha­se­be imkânı sunar.